De VVD speelt 'De Lonen Zijn Lava'
Maar snijdt zichzelf in de vingers.
De afgelopen weken trok de VVD alles uit de kast om het beeld te creëren dat zíj opkomen voor de hardwerkende Nederlander. Zo gaf de partij minister van Heijum opdracht een ‘plan voor werkend Nederland’ te maken én schreef Dilan Yesilgöz een wat warrig opiniestuk als ode aan alle werkbijen.
In dit indrukwekkende staaltje spinnen (we zijn al dagen op zoek naar één voorbeeld van recent VVD-beleid waar werkenden wat aan hadden), kreeg Yesilgöz het voor elkaar om een pleidooi te houden dat ‘werken meer moet lonen’, zónder de meest voor de hand liggende oplossing - DE LONEN - überhaupt te benoemen. ‘Whatever you do, don’t mention the war’.
Maar er is meer aan de hand.
Want werken letterlijk laten lonen is ook in het belang van de VVD. Drie Rode Cijfers maken dat duidelijk.
De overheid compenseert voor werkgevers die steeds minder betalen
De claim dat werken niet loont, of dat specifieker méér werken niet loont, komt voort uit het idee dat huishoudens te maken hebben met een hoge marginale druk. Dat wil zeggen dat ze van iedere euro die ze extra verdienen, weinig overhouden (in praktijk valt dit wel mee).
Die marginale druk wordt veroorzaakt doordat mensen toeslagen verliezen als ze meer gaan verdienen. Maar waarom zijn die toeslagen er überhaupt?
Precies: omdat werkenden anders niet rond kunnen komen. Sinds 1977 zijn de reële marktinkomens (wat je verdient vóór herverdeling) van de onderste twee decielen van de inkomensverdeling gedaald (!). Mensen verdienen gecorrigeerd voor inflatie mínder dan veertig jaar geleden. Ja, echt.
De besteedbare inkomens (ná herverdeling) van deze huishoudens stegen wel, al zij het mondjesmaat. De reden dat deze besteedbare inkomens tóch stegen is dankzij herverdeling door de overheid. Toeslagen, dus.
De overheid compenseert eigenlijk voor werkgevers die een steeds kleiner deel van wat er verdiend wordt, besteden aan arbeid (zie ook de arbeidsinkomensquote).
Zouden we dat kunnen compenseren door meer te werken?
Bron: Jongen & Vethaak (2024)
We werken steeds meer, maar krijgen minder betaald
Gemiddeld genomen werken we in Nederland meer uren dan ooit. Dat komt doordat we tot late leeftijd doorwerken, en doordat de arbeidsparticipatie hoog is. Vooral vrouwen in huishoudens met lage inkomens zijn de afgelopen decennia meer gaan werken. De rek lijkt daar wel uit. Meer werken is met andere woorden niet zo realistisch.
Ondertussen is de gemiddelde reële beloning per gewerkt uur gezakt naar het niveau van 2012 (!). Laat dat even op je inwerken: het gemiddeld uurloon is mínder waard dan een decennium geleden. In diezelfde periode zag de Quote 500 (vanaf 2013), hun vermogen gecorrigeerd voor inflatie met bijna 70 procent(!) stijgen.
Als je werken dus wilt laten lonen, moet je niet kijken naar belastingtrucjes, naar toeslagen, of naar de uitkeringen (ze zijn al te laag), maar de grondoorzaak aanpakken: de lonen en het doorlopend groeiende vermogen.
Bron: CBS data, eigen berekening.
Maar dat is toch de rol van de vakbond ?
Zeker! Maar de overheid kan wel helpen om door de randvoorwaarden te scheppen die vakbonden helpen hogere lonen af te spreken. Zoals: het minimumloon verhogen, flex aanpakken en de hoogste inkomens, vermogenden en winsten zwaarder belasten zodat een prikkel ontstaat om lager te belonen aan de top en meer te investeren in productiviteit.
Mooie bijkomstigheid : hogere lonen betekent dat minder toeslagen nodig zijn en de marginale druk vanzelf daalt (looking at you, VVD).
En verder deze week...
Irene van Staveren dook in de btw-verhoging, en pleitte voor meer onderzoek naar de positieve bijeffecten van een hoger minimumloon in Trouw.
Het IMF constateert dat we arbeid steeds zwaarder belasten, en winst en vermogen steeds minder. Winst en vermogen zwaarder belasten dus.
Ondanks de schrijnende situatie waarin veel arbeidsmigranten zich bevinden, wordt de wet die de uitbuiting zou gaan aanpakken uitgesteld.
Tot slot: een beetje vreemd, maar wel lekker (de kliekjes uit onze Slack-kanalen)
Wie heb jij deze week ge-meta-mansplained?
Vond je dit nou een leuke nieuwsbrief? Geef ons een like, en stuur hem door naar anderen die mogelijk ook interesse hebben!
Heb je ideeen voor onderwerpen om te bespreken? Reacties? Mail ons op: rodecijfers@substack.com