Hoe eerlijk zijn partijen tegen het CPB?
Een disclaimer bij al het cijfernieuws
Het is zo ver!
Eindelijk komt er duidelijkheid over de financiële plannen van politieke partijen. Welke belastingen zitten nou echt verstopt in de vrijheidsbijdrage van het CDA, hoeveel stijgt het minimumloon en wat haalt de VVD precies weg uit het basispakket van de zorgverzekering?
De afgelopen maanden moesten politici alle beloftes uit hun partijprogramma’s hard maken voor de rekenmeesters van het CPB en het resultaat wordt vandaag gepubliceerd. Wij delen daarom een belangrijke disclaimer: de plannen zijn helaas minder veelzeggend dan we zouden willen, zo wijst de geschiedenis uit.
Laten doorrekenen wat leuk is
Bij de doorrekeningen gaat het vaak over partijen die hun programma níet door laten rekenen. Zij zouden de kiezer geen serieus beeld geven van wat ze willen en alleen gratis bier verkopen. Waar het minder over gaat is of partijen wel echt eerlijk zijn tegenover het planbureau.
Natuurlijk is het logisch dat in een regeerakkoord niet alles terechtkomt wat een partij wil. Het is een onderhandeling. Maar het is wel gek als er dingen instaan die géén van de partijen volgens de doorrekening wilde. Want waar komen die dan vandaan?
Drie voorbeelden.
2017: de dividendbelasting
Geen van de partijen had dit in de doorrekeningen staan, maar door inmenging van Unilever en Shell werd er toch voor gekozen om de dividendbelasting in het regeerakkoord van 2018 te schrappen. Kosten voor de belastingbetaler zonder aandelen: 2 miljard.
Gert-Jan Segers noemde het ‘een meloen om door te slikken’, maar deed het toch.
2021: minder in plaats van méér belasting voor winst en vermogen
In 2021 waren partijen het erover eens dat de belastingdruk verschoven moest worden van arbeid naar kapitaal (werken moet lonen en meer van dat). Daarom wilden alle coalitiepartijen de belastingen op vermogen en winst verhogen. Althans, volgens hun doorrekeningen.
D66 en Christenunie hadden miljardenambities, maar ook het CDA wilde de belasting met 0,7 miljard verhogen, zo liet het CPB zien.
Uiteindelijke resultaat in het coalitieakkoord: een lastenverlichting van 100 miljoen euro.
2023: earningsstrippen schrappen
Toegegeven, van de onderhandelende partijen liet alleen de VVD het programma in 2023 doorrekenen. Maar ook in de niet-doorgerekende programma’s van anderen was niets te vinden over het verruimen van het zogeheten earnings strippen.
Earnings strippen is een soort hypotheekrenteaftrek voor ondernemingen. De regel bepaalt hoeveel procent van de rente die een onderneming betaalt over schulden ze mag aftrekken van de winst.
Het plan stond in geen enkel verkiezingsprogramma en was nooit onderwerp van debat. Bovendien is het volstrekt onduidelijk waartoe het dient. En toch: plots was het daar.
Goed nieuws voor de financiële sector omdat het voor ondernemingen gunstiger wordt leningen af te sluiten. Ook gunstig voor bedrijven omdat hun winst op papier daalt en ze dus minder winstbelasting betalen.
Kosten voor de overheid: een slordige 400 miljoen euro per jaar.
Kijk voorbij de plaatjes
Wie dus juichende berichten van partijen ziet over prachtige doorrekeningen doet er goed aan te denken: eerst maar eens zien, dan geloven.
En verder deze week...
Terwijl medewerkers bij TATA steel geen kerstpakket meer krijgen verdubbelt het salaris van de directie.
De Nederlandse ziekenhuizen staan er slecht voor. Een op de drie is zelfs ‘financieel wankel’, aldus accountancykantoor BDO.
Ondanks dat de werkgeverslobby anders wil doen geloven trekt de Nederlandse industrie alweer fors aan met meer werkgelegenheid en hogere productie.
Tot slot: een beetje vreemd, maar wel lekker (de kliekjes uit onze Slack-kanalen)
Van de Buffelboete tot Graaiflatie: op 11 november vertellen we hoe je het opneemt tegen partijen die jouw cijfers ontkennen. Aanmelden kan via www.fnv.nl/hoegrijpjedemacht
Vond je dit nou een leuke nieuwsbrief? Geef ons een like, en stuur hem door naar anderen die mogelijk ook interesse hebben!
Heb je ideeën voor onderwerpen om te bespreken? Reacties? Mail ons op: rodecijfers@substack.com